Współuzależniony – anioł stróż czy cichy wspólnik nałogu?
Życie z osobą uzależnioną to nieustanna walka na froncie. Kłamstwa, awantury, lęk o to, co przyniesie kolejny dzień. Bliscy alkoholików, narkomanów czy hazardzistów często wpadają w pułapkę, myśląc, że jeśli będą się bardziej starać, bardziej kontrolować i bardziej kochać, to uratują ukochaną osobę. Niestety, często sami zapadają na chorobę zwaną współuzależnieniem. To stan, w którym zatracasz siebie, żyjąc cudzym życiem.
Czym jest współuzależnienie? (Definicja)
Współuzależnienie to utrwalony wzorzec reagowania na zachowania osoby uzależnionej, polegający na emocjonalnym i fizycznym uzależnieniu od partnera oraz przejęciu kontroli nad jego życiem kosztem własnych potrzeb. Jest to zespół nieprawidłowych mechanizmów przystosowawczych, które paradoksalnie, zamiast pomagać w wyjściu z nałogu, często go konserwują.
Gdzie leży granica między pomocą a nadopiekuńczością?
Naturalnym odruchem jest pomoc bliskiemu w kłopotach. Jednak w haśle współuzależnienie definicja kryje się obsesja. Osoba współuzależniona nie pomaga – ona wyręcza. Spłaca długi, kłamie przed szefem, kupuje alkohol „żeby nie pił na mieście”, pierze, sprząta i pilnuje.
Jej nastrój jest całkowicie zależny od tego, czy partner jest trzeźwy, czy pijany. Jeśli on ma dobry dzień – ona też. Jeśli on pije – ona wpada w rozpacz lub furię. To życie na emocjonalnej uwięzi. Osoba współuzależniona przestaje spotykać się ze znajomymi, dbać o swoje hobby i zdrowie. Cała jej uwaga jest skupiona na „ratowaniu” kogoś, kto często wcale nie chce być ratowany.
Kim jest osoba współuzależniona? (Definicja)
Osoba współuzależniona (kochanie za bardzo) to partner, rodzic lub dziecko osoby uzależnionej, który w wyniku długotrwałego stresu wykształcił mechanizmy obronne, takie jak nadmierna kontrola, zaprzeczanie faktom, branie winy na siebie i zaniedbanie własnego rozwoju. To osoba, która jest uzależniona od bycia potrzebną i od walki z nałogiem partnera.
Po czym poznać, że problem dotyczy Ciebie?
Współuzależnienie jest podstępne, bo ubiera się w szaty miłości i poświęcenia. Często słyszy się: „robię to wszystko dla niego”.
Oto sygnały świadczące o współuzależnieniu:
- Branie odpowiedzialności za czyny innej osoby (tłumaczenie jej, sprzątanie po niej).
- Obsesyjne sprawdzanie partnera (wąchanie ubrań, przeszukiwanie kieszeni, dzwonienie).
- Poczucie winy, gdy partner pije/bierze („może byłam za mało miła”).
- Niemoc odejścia od partnera mimo przemocy i cierpienia.
- Zaniedbywanie własnych potrzeb i marzeń, bo „teraz najważniejszy jest jego problem”.
FAQ – Współuzależnienie (Pytania i Odpowiedzi)
Nie jest klasyfikowane jako odrębna jednostka chorobowa w sensie medycznym (jak grypa czy schizofrenia), ale jest uznawane za poważne zaburzenie funkcjonowania psychospołecznego, które wymaga terapii. Jest to reakcja na przewlekły stres życia w toksycznym układzie.
Nie zawsze. Leczenie współuzależnienia nie polega na nakazie rozwodu, ale na odzyskaniu niezależności emocjonalnej (odseparowaniu się z miłością). Chodzi o to, by przestać być ofiarą i przestać kontrolować nałóg partnera. Często, gdy osoba współuzależniona zmienia swoje zachowanie i stawia granice, zmusza to alkoholika do podjęcia leczenia.
Nie. Choć najczęściej mówi się o żonach alkoholików, problem ten dotyczy w równym stopniu mężów, rodziców (szczególnie matek dorosłych narkomanów) oraz rodzeństwa. Płeć nie ma znaczenia – mechanizm „ratowania” i brania winy na siebie działa tak samo u mężczyzn, jak i u kobiet.
Terapia (często w poradniach leczenia uzależnień) skupia się na odbudowie poczucia własnej wartości i nauce asertywności. Pacjent uczy się „twardej miłości” – czyli jak kochać, ale nie wspierać nałogu. Uczy się stawiać granice, dbać o siebie i swoje przyjemności, niezależnie od tego, co robi osoba uzależniona.
Pomoc można uzyskać w każdym ośrodku terapii uzależnień (oferują one programy dla rodzin) oraz w grupach samopomocowych Al-Anon (dla rodzin alkoholików), Nar-Anon (dla rodzin narkomanów) czy Haz-Anon (dla rodzin hazardzistów). Udział w takich grupach pozwala zrozumieć, że nie jest się samym z problemem.
Dzieci żyjące w rodzinie z problemem uzależnienia wykształcają specyficzne cechy obronne, ale zazwyczaj określa się je mianem DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików) lub DDD (Dorosłe Dzieci z Rodzin Dysfunkcyjnych). Mechanizmy są podobne – nadodpowiedzialność, lęk, wstyd – ale praca z nimi wygląda nieco inaczej i dotyka głębokich traum rozwojowych.
Niestety nie. Jeśli mąż przestanie pić, a żona nie pójdzie na terapię, w domu często pojawia się „zespół pustego gniazda”. Ona nie ma kogo ratować, kogo pilnować, traci cel życia. Często nieświadomie prowokuje kłótnie, by wrócić do znanego schematu, lub wpada w depresję. Oboje partnerzy muszą zdrowieć równolegle, choć każde na swojej drodze.
W przypadku osoby uzależnionej – tak. Płacenie kaucji, spłacanie „chwilówek” czy dawanie pieniędzy na życie, gdy on przepija wypłatę, to tzw. komfort picia. To nie jest pomoc, to umożliwianie dalszego trwania w nałogu. Prawdziwa pomoc to pozwolenie na to, by osoba uzależniona poniosła konsekwencje swoich decyzji finansowych.
536 100 111